Thiếu máu chi dưới gây đau đớn, viêm loét, hoại tử chi

Thiếu máu chi dưới là gì? Nguyên nhân gây thiếu máu chi dưới

Thiếu máu chi dưới là một giai đoạn nghiêm trọng của bệnh động mạch ngoại biên (PAD). Bệnh thiếu máu mạn tính chi dưới là tình trạng động mạch chủ và các động mạch ở chi dưới bị thu hẹp và tắc nghẽn, khiến lưu thông máu bị hạn chế.

Bệnh chủ yếu xảy ra ở nam giới trên 60 tuổi và nữ giới từ 70 tuổi trở lên. Các yếu tố ảnh hưởng tới bệnh này bao gồm: Hút thuốc lá, sử dụng thuốc lào, đái tháo đường, và xơ vữa mạch máu. Ước tính, năm 2015 ở nước ta có 200 triệu người mắc bệnh thiếu máu chi dưới. Trong đó, người trên 70 tuổi chiếm 20% và có đến hơn 20% bệnh nhân gặp biến chứng nặng phải cắt cụt chi. Người mắc rối loạn mỡ máu, tiểu đường, và thói quen hút thuốc lá, nguy cơ mắc bệnh này rất cao. Thiếu máu chi dưới cũng đang có xu hướng trẻ hóa độ tuổi.

Đa số các bệnh nhân thường nhầm lẫn với bệnh lý khác, khiến khi nhập viện bệnh đã ở giai đoạn nặng, phải đối diện với nguy cơ cắt cụt chi do nhiễm trùng huyết.

Đầu ngón chân đen và khô lại do không nhận được máu huyết nuôi dưỡng

Dấu hiệu nhận biết và phân loại thiếu máu chi dưới

Các triệu chứng của thiếu máu chi thường xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, dẫn đến tình trạng hẹp hoặc tắc nghẽn các động mạch đưa máu đến vùng chi. Bệnh được phân loại như sau:  

- Thiếu máu chi dưới cấp tính:

Khi dòng máu trong các động mạch lớn nuôi chi đột ngột bị chặn đứng sẽ dẫn đến tình trạng chi dưới không nhận đủ máu huyết. Nguyên nhân thường do dị vật hoặc huyết khối xuất hiện trong lòng động mạch, dẫn đến tắc nghẽn mạch máu. Triệu chứng nhận biết gồm có:

+ Cơn đột quỵ: Mất chủ động đột ngột trong việc vận động bình thường của chi dưới.

+ Tê bì, lạnh và mất cảm giác ở vùng ngón chân, ngón tay diễn ra trong thời gian dài.

+ Da chân nhợt nhạt, sờ vào cảm giác lạnh.

+ Rối loạn cảm giác và vận động.

+ Phù nề và đau ở bắp cơ (thường xuất hiện khi bước vào giai đoạn thiếu máu không hồi phục).

- Thiếu máu chi dưới mãn tính:

Thiếu máu chi dưới mãn tính tiến triển âm thầm theo thời gian khiến động mạch bị thu hẹp dần dần cho đến khi tắc nghẽn hoàn toàn. Thiếu máu chi dưới mãn tính chủ yếu do các mảng xơ vữa động mạch hình thành. Những người hút thuốc lá, stress căng thẳng, xơ vữa mạch vành, thừa cân béo phì, đái tháo đường, mắc rối loạn chuyển hóa lipid,…..

Triệu chứng nhận biết thiếu máu chi dưới mãn tính:

+ Cảm giác đau lặp đi lặp lại, dẫn đến bắt buộc phải ngừng vận động. Cơn đau có thể giảm khi nghỉ ngơi.

+ Đau cách hồi, chủ yếu gặp ở bắp chân, mông, đùi. Thời gian và cường độ cơn đau thường đi kèm với mức độ thiếu máu. Thiếu máu càng nặng thì quãng đường đi được càng ngắn vì đau đớn.

Cắt cụt chi do biến chứng thiếu máu chi dưới nặng

Phương pháp điều trị thiếu máu chi dưới hiện nay

Điều trị thiếu máu chi dưới cần căn cứ vào cấp độ bệnh như:

- Điều trị thiếu máu chi dưới cấp tính:

Bác sĩ có thể phải tiến hành phẫu thuật để loại bỏ các dị vật và khôi phục lưu thông máu trong động mạch. Nếu có dấu hiệu thiếu máu mà không thể khôi phục hoàn toàn (như cơ cứng, phỏng nước, chi tím đen có dấu hiệu hoại tử...), thì bắt buộc phải thực hiện cắt cụt chi. Đây là trường hợp biến chứng xấu nhất.

- Điều trị thiếu máu mãn tính chi dưới:

Bệnh nhân mắc thiếu máu mãn tính chi dưới sẽ được thăm khám ở khoa nội tim mạch để thực hiện các xét nghiệm sinh học và xác định vị trí cũng như mức độ tổn thương động mạch. Trường hợp thiếu máu chi dưới mãn tính, phương pháp điều trị tập trung vào lĩnh vực nội khoa chủ yếu sử dụng thuốc chống đông máu theo chỉ dẫn của bác sĩ. Một số trường hợp mắc bệnh nghiêm trọng hơn có thể phải tham khảo phẫu thuật để đặt stent lưu thông máu, phẫu thuật cắt bỏ chi do hoại tử nặng,..... 

Ngoài ra, người bệnh còn cần chú ý: 

- Tránh tiếp xúc với các vật nóng và ngăn chặn nhiễm trùng ở vùng chân.

- Sử dụng các loại thuốc giãn mạch, giảm đông máu, và ức chế giao cảm.

- Hạn chế sử dụng thuốc tiêm đường động mạch.

Tóm lại, thiếu máu chi dưới có thể gây ra nhiều khó khăn trong cuộc sống và sinh hoạt. Trong những tình huống nghiêm trọng có thể dẫn đến việc cắt cụt chi. Điều quan trọng nhất là người bệnh cần phải thăm khám ngay khi xuất hiện các triệu chứng lâm sàng như: Sưng chân, đau chân, chuột rút, tê bì,…  để phát hiện bệnh sớm và điều trị bệnh kịp thời.